Élites, poder local y elecciones en Galicia. Del tardofranquismo a la transición a la democracia. Este é o título dunha nova publicación realizada por persoal investigador da Universidades de Vigo, concretamente do grupo HC1 da Facultade de Historia, do campus de Ourense. Nela examinan, desde unha perspectiva rexional e centrada nas décadas do sesenta e setenta, a composición e evolución das elites políticas do franquismo nas provincias galegas, desde a conflitividade interna e os seus mecanismos de representación, selección e adaptación ata os procesos de continuidade e cambio na configuración do poder a escala local e provincial nos primeiros compases da democracia.
Baixo a coordinación do catedrático de Historia Contemporánea Julio Prada, a obra está asinada polos investigadores e doutorandos Amado Tierra Lozano, Carlos Lozano e Adrián Martínez, recollendo parte dos primeiros resultados das súas respectivas liñas de investigación. A publicación nace ademais vinculada ao proxecto de investigación Elites, tecnocracia e cambio político en Galicia e Norte de Portugal (1967-1977), financiado pola convocatoria Generación de Conocimiento y Retos Investigación, da Agencia Estatal de Investigación (Ministerio de Ciencia, Innovación y Universidades).
A tumba máis antiga conservada dun arcebispo de Santiago de Compostela é a de Bernardo II, do século XIII, que se atopa na igrexa de Santa María de Sar, situada na capital galega. O Museo Colexiata de Sar desenvolve un proxecto de recuperación desta figura e ao seu abeiro, e por encargo do Arcebispado de Santiago de Compostela, a Universidade de Vigo participou na dixitalización do sepulcro e na xeración dun modelo tridimensional preciso del.
Segundo explican desde o proxecto, Bernardo II, que gobernou a sé de Santiago de Compostela entre 1224 e 1237, decidiu renunciar ese ano e retirarse ao priorado de Sar, onde viviu como cóengo ata 1240. O seu corpo foi enterrado nunha tumba que consiste nun leito decorado con dúas elaboradas inscricións e unha tapa na que se esculpiu a efixie do arcebispo. “Trátase dunha das mellores esculturas de mediados do século XIII de Santiago de Compostela e representa o prelado con traxe pontificio cos ollos pechados nunha especie de ‘morte-sono’”, sinalan. Este sepulcro, engaden, constitúe “o principal testemuño que hai de Bernardo II”.
A Facultade de Historia do campus de Ourense foi o lugar elixido para a celebración este xoves e venres das II Xornadas de Investigación en Patrimonio Cultural. A actividade estivo organizada no marco do Programa Interuniversitario de Doutoramento en Protección do Patrimonio Cultural, ofrecido polas universidades de Vigo, Santiago de Compostela e A Coruña.
As xornadas presentáronse como un espazo de encontro e intercambio científico entre o alumnado e o profesorado do programa, e contou coa participación de estudantado seu e de persoas egresadas que compartiron a súa experiencia investigadora e profesional. En total contou con 15 conferencias doutros tantos novos e novas investigadoras e unha mesa redonda de egresados e egresadas. O evento foi semipresencial, podendo seguirse de xeito presencial ou a través do Campus Remoto da UVigo. “As primeiras xornadas fixéranse en Trasalba antes da pandemia e este ano decidimos retomalas para ofrecerlle aos nosos doutorandos un punto de encontro, un espazo no que compartir procesos de investigación e xerar redes de traballo e apoio entre eles”, explicou a profesora da UVigo Beatriz Comendador, coordinadora deste programa de doutoramento.
A Carteira de Servizos de Fisioterapia de Atención Primaria e Comunitaria impulsada polo Sergas en 2024 levou á implantación nos centros de atención primaria dunha serie de programas de exercicio terapéutico, que buscan mellorar a sintomatoloxía e a calidade de vida de persoas afectadas por diferentes patoloxías. Co obxectivo de avaliar os seus efectos, investigadoras da Facultade de Fisioterapia traballan conxuntamente coas responsables das Unidades de Fisioterapia de Atención Primaria de cinco centros de saúde da Área Sanitaria de Vigo no desenvolvemento dun estudo clínico observacional de tres dos programas incluídos nesta carteira. Desenvolvido polo grupo de investigación Isaúde, adscrito tamén ao Instituto de Investigación Sanitaria Galicia Sur, o obxectivo deste traballo é reunir os primeiros datos sobre as melloras que poden xerar uns programas dirixidos a persoas con dor crónica, con risco de fraxilidade e con patoloxías asociadas ao solo pelviano.
“Moitos estudos relacionan a vida activa e o exercicio terapéutico con, por exemplo, a redución da dor crónica”, sinala a investigadora Irimia Mollinedo, coordinadora do recentemente constituído grupo de investigación Isaúde. Nese senso, Mollinedo destaca o “cambio de paradigma” que supón a implantación de programas que “apostan pola inclusión do exercicio terapéutico, como abordaxe principal, para tratar pacientes con diferentes patoloxías”. Concretamente, os estudos que coordina a investigadora Iris Machado céntranse en tres dos once programas incluídos nesta carteira de servizos. Trátase do programa de detección precoz do sedentarismo e da inactividade, promoción da actividade física e prescrición do exercicio terapéutico no ámbito comunitario, Activa a túa saúde, dirixido a persoas con enfermidades musculoesqueléticas e reumatolóxicas; o programa para a prevención da fraxilidade e risco de caídas na persoa maior, Axilidade, destinado a “pacientes con síndrome de fraxilidade”; e o programa de solo pelviano, para persoas “con diferentes trastornos asociados ao conxunto de músculos e ligamentos presente na base de pelve”.
Cada ano, a Área de Historia Antiga da Universidade de Vigo celebra unhas xornadas que teñen como obxectivo visibilizar algún aspecto concreto sobre o papel da muller na historia. Este venres, a Facultade de Historia do campus de Ourense acolleu unha nova edición desta iniciativa, que levou por título VII Xornadas olladas á Antigüidade. A infancia feminina no mundo antigo. A cita contou con catro conferencias doutros tantos investigadores e investigadoras de diferentes universidades e centros de investigación estatais sobre as nenas no mundo sumerio, no antigo Exipto, na antiga Roma e en Atenas.
Na apertura da actividade, Julio Prada, decano da Facultade de Historia, salientou que “nun grao xeralista como o noso de Xeografía e Historia, este tipo de xornadas permiten afondar en contidos nos que non hai tempo de entrar na aula”. A iniciativa, detallou, supón unha oportunidade tanto para visibilizar o papel da muller na historia como para dar a coñecer o traballo de novas e novos investigadores da Universidade de Vigo e doutras institucións académicas convidadas, e nomeadamente da Facultade de Historia ourensá.
Este xoves e venres a Facultade de Historia do campus de Ourense foi o escenario elixido para a celebración do encontro científico internacional Alimentación e comensalidade no mundo antigo: prácticas alimentarias e dinámicas sociais. A cita, organizada desde o centro por Susana Reboreda e Helena López, tivo como obxectivo profundar no estudo da alimentación e o uso dos alimentos na Antigüidade, abordando non só a súa función para garantir a supervivencia e o benestar das sociedades, senón tamén o seu papel na configuración de costumes, rituais e relacións sociais. A iniciativa estivo financiada pola Consellería de Educación, Ciencia, Universidades e Formación Profesional en colaboración coa Universidade de Vigo no marco do desenvolvemento de accións estratéxicas do Campus Auga (2024–2027).
“Analizar como factores como a idade, o xénero e a posición social influíron no acceso aos alimentos e no seu significado simbólico resulta esencial para comprender a dinámica das comunidades antigas. Casos como o sistema de alimentación romano ou as prácticas espartanas, que priorizaban a nutrición de determinados grupos cidadáns, permiten arroxar luz sobre a complexa relación entre alimentación, identidade e poder no mundo antigo”, sinalan desde a organización do encontro. Ao longo dos dous días de actividade un amplo abano de investigadoras e investigadores dunha decena de universidades e institucións abordaron esta temática desde diferentes perspectivas, podendo escoitarse intervencións sobre cuestións como os banquetes rituais nos contextos funerarios durante o Reino Novo; a alimentación como estratexia política durante o Imperio Romano; Harpócrates no Exipto grecorromano a través da coroplástica e as mulleres imperiais e as prácticas comensais como formas de acceso ao poder na Roma altoimperial.
Con moitas ganas, moitas expectativas e algo de nervios, este mércores o alumnado que comeza a súa vida universitaria no campus de Ourense achegouse á xornada de benvida organizada para elas e eles. O curso académico 2025/2026 arranca oficialmente este luns día 8 e a Universidade de Vigo recibe estes días ao alumnado de novo ingreso en cada un dos seus campus cunha xornada de acollida informativa e lúdica na que o estudantado pode coñecer os servizos e instalacións que teñen á súa disposición. Coa matrícula aínda aberta, a UVigo dá a benvida a un novo curso académico coa previsión de revalidar as súas elevadas taxas de ocupación, superiores ao 100% en todos os seus campus nos últimos anos.
Na xornada de benvida celebrada de 10.00 a 13.00 horas no pavillón de deportes do campus de Ourense, mozas e mozos puideron obter información sobre a institución académica, sobre os seus dereitos e deberes, sobre os servizos informáticos, o transporte e o aloxamento, o voluntariado e o asociacionismo, as bolsas e axudas que poden solicitar e a oferta académica complementaria que ofrece o Centro de Posgrao e Formación Permanente e o Centro de Linguas. Tamén puideron coñecer a biblioteca universitaria, os programas de mobilidade, as iniciativas de fomento do emprego e do emprendemento e as actividades de extensión universitaria e de benestar, saúde e deporte. Non faltaron os postos de atención á diversidade, da Unidade de Igualdade e de delegacións e asociacións de estudantes, así como o reparto das axendas para o novo curso elaboradas coa axuda económica do Consello Social da UVigo.
Este luns o Grupo de Estudos de Arqueoloxía, Antigüidade e Territorio (GEAAT) da Universidade de Vigo arrancou unha nova campaña arqueolóxica no xacemento de Armea, na parroquia ourensá de Santa Mariña de Augas Santas (Allariz). Ao longo de catro semanas, con financiamento da Deputación de Ourense e da Dirección Xeral de Patrimonio Cultural e co apoio do Concello de Allariz, buscarán ampliar a zona escavada e o coñecemento deste enclave.
Esta será a campaña número 14 deste proxecto arqueolóxico, un dos que ten unha máis ampla traxectoria na arqueoloxía galega. O GEAAT, con sede no campus de Ourense, leva desde o ano 2011 estudando este xacemento, que destaca polo seu grao de conservación e o feito de estar nunha contorna rural, cunha campaña arqueolóxica cada verán. É ademais, un referente para o alumnado peninsular que cada ano busca realizar prácticas no eido arqueolóxico, presentándose cada ano máis dun centenar de solicitudes de estudantes de numerosas universidades de España e Portugal. As intervencións anuais realizadas apuntan a que Armea foi “unha auténtica cidade romana”, ocupada arredor do século I despois de Cristo e abandonada no III, que suporía despois da cidade de Lugo o principal tecido urbano de época romana de Galicia. Ademais, nas últimas campañas, téñense atopado restos dunha ocupación anterior á romana, da Idade de Ferro, ampliando a cronoloxía histórica deste enclave.
Aínda que o descubrimento remóntase ao ano 2021, non foi ata onte cando a revista Archaeological and Anthropological Sciences publicaba o achado realizado por integrantes do Grupo de Estudos de Arqueoloxía, Antigüidade e Territorio (GEAAT) da Universidade de Vigo, que hai anos traballan no xacemento ourensán de Arema, na parroquia ourensá de Santa Mariña de Augas Santas (Allariz), do primeiro trilobite confirmado da época romana. Foi nunha estancia utilizada como vertedoiro das vivendas romanas, entre miles de obxectos recuperados, sobre todo cerámicos, onde o equipo liderado polo docente e investigador Adolfo Fernández descubriu o que se confirma como o undécimo trilobite coñecido, localizado nun contexto arqueolóxico, procedente dun asentamento romano, que data dos séculos I-III d.C, escavado na Cibdá de Armea.
“O espécime representa o primeiro trilobite confirmado de época romana e é o terceiro do rexistro arqueolóxico mundial recollido e utilizado por humanos hai máis de 1000 anos. As súas características paleontolóxicas e de conservación permiten situar a súa probable orixe no afloramento de esquisto del Ordovícico Medio no centro-sur da península ibérica, a máis de 430 quilómetros do xacemento onde se atopou”, explican as e os investigadores. Sobre as modificacións que o exemplar, un membro da familia Reedocalymeninae (Colpocoryphe sp.), de entre 453–460 millón de anos e orixinario da zona centroibérica meridional do macizo ibérico, presenta na súa parte inferior, interprétanse como indicadores do seu posible uso dentro dun colgante ou pulseira, probablemente servindo como amuleto con propiedades máxicas ou protectoras.